makelaardij th van der laan

Het is een goede zaak dat de regels voor het verstrekken van hypotheken worden aangescherpt. Maar de verscherpte regels komen volgens sommige deskundigen wel op een ongelukkig moment.

Dat kwam woensdagochtend naar voren in een hoorzitting in de Tweede Kamer over de nieuwe gedragscode voor de verlening van hypotheken die de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) zijn overeengekomen.

Kwakkelende woningmarkt

De code, die op 1 augustus ingaat, is ingegeven door de financiële crisis. Toen bleek dat voornamelijk in het buitenland veel hypotheken te lichtzinnig zijn verstrekt. Belangrijkste wijzigingen zijn dat maximaal 110% in plaats van 120% van de waarde van een huis mag worden geleend, en dat ten minste 50% van een lening moet worden afgelost.

De financiële specialisten in de Kamer wilden van de deskundigen vooral weten wat de effecten van striktere regels zullen zijn op de kwakkelende woningmarkt. Daarover liepen de meningen uiteen.

Eerste stap

Volgens zowel Jan Molenaar van de Rabobank als Job Swank van De Nederlandsche Bank (DNB) al er nauwelijks of geen effect zijn op de huizenprijzen. Swank wees erop dat bijna 80% van de woningen wordt gekocht met een Nationale Hypotheekgarantie. Daarvoor geldt al een maximum van 112% van de waarde van de woning. De directeur economisch beleid en onderzoek van DNB noemde de code een heel bescheiden ingreep en slechts een eerste stap om de Nederlandse woningmarkt te hervormen.

Molenaar zei de strengere regels toe te juichen. Volgens hem veranderen die weinig aan de mogelijkheden voor consumenten om een lening af te sluiten. Daar is ook niet veel mis mee, stelde hij. De belangrijkste zorg van de Rabobank, de grootste hypotheekverstrekker van Nederland, is de restschuld waarmee woningbezitters vanaf 2031 blijven zitten als de huizenprijzen onvoldoende stijgen. De verplichte aflossing van minimaal de helft van de hypotheek biedt daarvoor soelaas.

Overigens kan die aflossing ook de vorm aannemen van een spaarhypotheek, zodat volledig kan worden geprofiteerd van de hypotheekrenteaftrek.

Ongelukkig moment

Ook volgens de Delftse hoogleraar Peter Boelhouwer is een ingrijpende hervorming noodzakelijk. Maar de strengere code komt op een ongelukkig moment, stelde hij. De rente loopt op, de koopkracht daalt en de subsidie voor starters op de woningmarkt is afgeschaft. Boelhouwer pleit voor gerichte maatregelen om starters te helpen, om te voorkomen dat de woningmarkt helemaal op slot gaat.

De hoogleraar merkte ook op dat de nieuwe regels het voor ouderen onmogelijk maakt om 'hun huis op te eten', dat wil zeggen een hypotheek op hun huis op te nemen zonder die af te lossen. Meer maatwerk van de banken bij de verstrekking van hypotheken kan daarvoor een oplossing bieden, aldus Boelhouwer.

Vrees voor AFM

In de code voor hypothecaire financiering kan gemotiveerd worden afgeweken van de regels. Banken zijn echter terughoudend om dat te doen, uit vrees voor boetes van de AFM, zei Ger Hukker van makelaarsvereniging NVM.

Hukker is voor meer maatwerk, zonder dat dit tot misbruik leidt. In het verleden was 30% van de hypotheken maatwerk. Nu minder dan 5%.